آیا تا به حال شده است کودکانتان رفتارهای اشتباه راه از خودشان نشان بدهند و یا رفتار هایشان نیاز به اصلاح داشته باشد و شما ندانید باید چگونه با آنها رفتار کنید؟! یکی از راه های تغییر رفتار تقویت افتراقی است در ادامه می‌خواهیم دقیق‌تر بررسی کنیم که تقویت افتراقی چیست!
تقویت افتراقی شیوه ای رفتاری است که در آن تلاش می شود فراوانی رفتارهای مطلوب افزایش و فراوانی رفتارهای نامطلوب کاهش یابد.
بنابراین تقویت افتراقی شامل ترکیبی از تقویت رفتارهای مطلوب و خاموشی رفتارهای نامطلوب میشود.
مثالی از تقویت افتراقی:
مربی مک کال با یکی از اعضای رتبه سوم تیم بیسبال مشکل داشت. لوک دفاع دوم تیم عاشق بازی بیسبال بود اما او اغلب به توضیحات مربی توجه نمیکرد در نتیجه اغلب مواردی را که مربی به آنها آموخته بود، نمی توانست انجام دهد برای مثال مربی بلوک میگفت که توپ های زمینی را با جلو بدنش بگیرد اما لوک توپ های زمینی را با کنار بدنش می گرفت برای اینکه لوک توپ های زمینی را با جلوی بدنش بگیرد مربی تصمیم گرفت از تقویت افتراقی استفاده کند.
در طول تمرین بعدی مربی بلوک و دیگر بازیکنان توپ های زمینی می فرستاد هر وقت که یک توپ زمینی را با جلوی بدنش می گرفت مربی مک کال او را تحسین می‌کرد و بلافاصله توپ دیگری برای او پرتاب می کرد هر زمان که لوک توپ زمینی را با کنار بدنش می گرفت مک کال به او می گفت چند دقیقه بنشیند سپس چند توپ زمینی به بقیه بازیکنان میزد آنها را برای گرفتن توپ های زمینی با جلوی بدنشان تحسین می‌کرد بعد از چند دقیقه مربی بلوک اجازه می‌داد تا دوباره تمرین کند،و به همان ترتیب به خاموشی و تقویت ادامه داد. بعد از یک دوره تمرین لوک توپ های زمینی را با روشی که مک کال میخواست می‌گرفت.
در این مثال مربی رفتار مطلوب را تقویت کرد و زمانی که رفتار نامطلوب رخ می داد از فراهم کردن تقویت کننده ها خودداری می کرد

تقویت
پیشایند:مربی یک توپ پرتاب می کند
پاسخ:لوک توپ را با جلوی بدنش می گیرد
پیامد:مربی او را تحسین می کند و توپ زمینی دیگری برایش می فرستد
خاموشی
پیشایند:مربی یک توپ زمینی می زند
پاسخ:لوک توپ را با کنار بدنش می گیرد
پیامد:لوک تحسین نمی شود و برای مدتی زمان تمرین را از دست می دهد.
نتیجه :
احتمال اینکه لوک در آینده توپ های زمینی را با جلوی بدنش بگیرد افزایش میابد.

چه زمانی از تقویت افتراقی استفاده می شود؟

تقویت افتراقی شیوه‌های برای تقویت رفتار مطلوب است است که شخص حداقل چند بار آن را انجام داده است اگر در حال حاضر رفتار به هیچ وجه رخ نمی‌دهد تقویت افتراقی به تنهایی شیوه مناسبی نیست.
از تقویت افتراقی برای تقویت و حفظ رفتار استفاده می شود شما باید تقویت کننده را شناسایی کنید که بتوانید هربار که رفتار رخ می دهد د از آن استفاده کنید اگر نمی توانید تقویت کننده را مشخص کنید یا درباره آن اطلاعی ندارید نباید از تقویت افتراقی استفاده کنید.

چگونه از تقویت افتراقی استفاده کنیم

۱. تعریف رفتار مطلوب
رفتار مطلوب را باید به روشنی تعیین و ثبت کنیم
تعریف رفتاری واضح از رفتار مطلوب به شما کمک می کند تا مطمئن شوید که رفتار به درستی تقویت شده است.
۲.تعریف رفتار های نا مطلوب
همچنین باید رفتار نامطلوب را که قصد داریم با استفاده از تقویت افتراقی کاهش دهیم تعریف و ثبت کنیم.
۳.شناسایی تقویت کننده
انتخاب تقویت کننده مناسب بسیار مهم است زیرا اگر تقویت کننده مناسبی انتخاب نکنیم تقویت افتراقی ما به نتیجه نمی رسد.
یکی از روش های شناسایی و تقویت کننده مناسب _این است که فرد را مورد مشاهده قرار دهیم و فعالیت‌ها و علایقی که دنبال می کند را یادداشت کنیم.
_ روش دیگر این است که از آنها بپرسیم چه چیزی دوست دارند و از انجام چه کاری لذت می برند و اوقات فراغت خود را چگونه می گذراند اگر پول داشتن چه می‌خریدند از نظر آنها چه چیزی جایز است بیشتر افراد حداقل یک چیز به شما خواهند گفت که می تواند تقویت کننده باشد.
_ تهیه پرسشنامه
_ روش دیگر این است که انواع محرک های مختلف را انتخاب کنیم و ببینیم کدام یک از آنها تقویت کننده است. برای مثال اگر اسباب بازی به کودک داده می شود به آن نزدیک می شود و آن را لمس می‌کند و سعی می‌کند با آن بازی کند زمانی که غذا داده می شود آیا کودکان نزدیک می‌شود یا سعی می‌کند آن را بخورد پاسخ‌های گرایشی به این سوال ها نشان خواهد داد که از بازی یا غذا برای این کودک تقویت کننده است.
۴. تقویت فوری و مداوم رفتار مطلوب
اگر قصد دارید رفتاری را افزایش دهید تقویت آن بلافاصله بعد از وقوع با اهمیت است و تأخیر در تقویت باعث می‌شود تقویت افتراقی کمتر موثر باشد همچنین این حداقل در ابتدا باید هر بار پس از وقوع رفتار مطلوب تقویت شود تا احتمال اینکه رفتار مطلوب جایگزین رفتار نامطلوب شود بالا برود.
۵.حذف تقویت رفتار های نامطلوب
اگر قرار است تقویت افتراقی موثر باشد شما باید تقویت کننده ی رفتارهای نامطلوب را شناسایی کنید و آن را حذف کنید یا دست کم آن را کاهش دهید تا بین رفتارهای مطلوب و نامطلوب تمایز ایجاد شود.
۶.استفاده از تقویت متناوب
برای حفظ رفتار هدف تقویت مستمر در مورد رفتار هدف در مراحل اولیه تقویت افتراقی استفاده میشود به هر حال وقتی که رفتار مطلوب پیوسته و رفتارهای نامطلوب به ندرت رخ می‌دهند، باید برنامه تقویت را کاهش دهید و رفتار مطلوب را با گونه متناوب تقویت نمایید تقویت متناوب در طول زمان رفتار مطلوب را با مقاوم تر ساختن آن نسبت به خاموشی حفظ می کند.
۷. تهیه ی برنامه در مورد تعمیم
رفتار هدف باید خارج از موقعیت آموزش در کلیه موقعیت ها محرک مربوط رخ دهد.
اگر زمانی که مربی حضور نداشت لوک به کار خود ادامه می داد تعمیم صورت نگرفته، در مورد لوک مربی باید در تمرین رفتار مطلوب را تقویت کند علاوه بر آن والدینش کمک‌مربی هم‌تیمی‌هایش برادربزرگش همگی از تقویت افتراقی استفاده نمایند در نتیجه لوک باید در همه حال توپ های زمینی را به طرز صحیح بگیرد.

برگرفته از کتاب شیوه های تغییر رفتار-ریموند میلتن برگر

مطالب دیگر ما

عوامل موثر در تربیت

اختلالات یادگیری- علائم